19th feb2013

U čast, 540 godina od rodjenja Nikole Kopernika

autor: Slađana Filipović

zlot2   

Nikola Kopernik (Nicholas Copernicus) (Thorn , 19. februar 1473. – Frombork, 24. maj 1543.), poljski astronom iz Kraljevske Prusije koja je od 1466. pripadala Poljskom Kraljevstvu.

Od 1491. do 1494. godine studirao je teologiju, matematiku, medicinu i astronomiju u Krakovu.

Od 1496. do 1504. godine studirao je crkveno pravo, astronomiju i medicinu u Italiji.

Bio je  do 1512. godine lekar i poverenik svom ujaku, varmijskom biskupu (Warmia, poljska crkvena kneževina na ušću Visle), onda do kraja svog života je bio svestenik u Frauenburgu, gdje je na jednoj kuli tvrđave, koja je okruživala crkvu, uredio zvjezdarnicu (Kopernikov toranj) s koje je posmatrao nebeska tela zvezde oscilovanja planeta.

Na temelju tih promatranja, a i rezultata do kojih je došao, napisao je delo  ,,De revolutionibus orbium coelestium’’ u 6 knjiga, objavljeno u Nürnbergu 1543. godine, neposredno pred smrt. Ovakvo delo je bilo revolucionarna prekretnica u astronomiji, pa je bilo zacetnik kapitalnih otkrića Keplera i Newtona.

Kopernikov ili heliocentrični sustav svijeta zasniva se na tvrdnjama da se Zemlja okreće oko svoje osi i da kruži oko Sunca. Ove tvrdnje su uskoro bile prihvaćene u pronalazackim krugovima, ali su ujedno uzrokovale uzbunu u crkvenim krugovima, pa je papa 1616. ovo Kopernikovo djelo zabranio,  sve do 1822. godine. Protestantske crkve su bile protiv heliocentričnoga sistema, a odbacio ga je nemali broj naucnika onoga doba (npr. Francis Bacon) zbog korelacije s merenjima koja nije, u to doba, bila bolja od geocentričnoga ili Ptolomejevog sistema.

Nikola Kopernik pokopan je u katedrali u Fromborku na sjeveru Poljske. Međutim, sve do 2005. godine tačno mesto njegovog pokopa nije bilo poznato, a te godine ga je utvrdio arheolog Jerzy Gassowski, što je kasnije i potvrđeno identifikacijom. 23. maja 2010. godine Kopernik je ponovno pokopan u istoj katedrali, ali uz zasluženu počast i na poznatom mjestu.

Poljska je 1979 godine stavila lik svog velikog naucnika, na novcanici od 1000 zlota, a na poledjini se nalazi postav Suncevog sistema s planetama te simboli Jupitera, Saturnam mekura, Marsa i Venere.